Naar inhoud

Zutphen blijft trouw aan rivier

Riviergeschiedenis is richtinggevend

Zutphen is een stad aan de IJssel met een centrum dat vrij ver van de rivier af ligt. Dat heeft te maken met de geschiedenis. In het verleden heeft Zutphen een riviereiland in de IJssel bij de stad getrokken, waarmee een van de takken van de IJssel verdween. Zo zijn er meer cultuurhistorische aspecten die de karakteristieken van Zutphen bepalen. Een ontwerp moet deze karakteristieken meer naar voren brengen.

Oude kaart van Zutphen met het eilandje in de rivier

Extra ruimte voor de stad

In de vroege geschiedenis van Zutphen lag de stad vlak aan de IJssel. Maar tegen de 17e eeuw had de loop van de IJssel een extra bocht genomen. De IJssel splitste zich in tweeën rondom een tussenliggend riviereiland, waardoor de hoofdstroom van de IJssel niet meer langs Zutphen liep. Voor de handel rondom Zutphen was dit een probleem: die was tenslotte afhankelijk van de rivier. Dus besloot Zutphen dit eiland in de 19e eeuw bij de stad te trekken.

Oud beeld van rivier de Berkel (en vroegere belang voor de stad Zutphen)

De Berkel: uit het straatbeeld verdwenen

Het riviertje de Berkel was vroeger een belangrijke aansluiting met Duitsland. De Berkel werd gebruikt voor het vervoer van goederen van en naar Zutphen, zoals jenever, turf, kalk en dakpannen. In het midden van de 19e eeuw nam het transport via de rivier af. Tegenwoordig is er alleen nog pleziervaart op de Berkel. De rivier – ooit prominent aanwezig in de stad – is nu weggemoffeld achter bebouwing.

Opgeblazen brug bij Zutphen

Oorlog en wederopbouw

Tijdens de Tweede Wereldoorlog heeft Zutphen, als rivierstad, flinke schade opgelopen bij bombardementen en beschietingen. Een groot bombardement in oktober 1944 veegde zelfs een aantal straten van de kaart. En een later bombardement van de brug bij Zutphen veroorzaakte schade aan talloze gebouwen. Na de oorlog zijn deze gebieden wederopgebouwd.