Naar inhoud

Zutphen blijft trouw aan rivier

Aanpak en resultaat: stevig historisch fundament in IJsselkade-ontwerp

Zutphen vraagt de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed mee te denken over het kadegebied. Ter inspiratie laten ze onderzoek doen naar de geschiedenis en landschapsontwikkeling. Welke kwaliteiten kenmerken de stad en de omgeving? En hoe kunnen die een rol spelen bij (her)ontwikkelingen? Deze aanpak leidt tot een flink verbeterde aanpassing van het IJsselkade-ontwerp.

1100 jaar interactie

De landschapsontwikkeling aan weerszijden van de rivier is in kaart gebracht: hoe komt het dat dit gebied deze invulling heeft gekregen? Vaak kijken landschapsontwerpers hiervoor alleen naar kaarten van rond 1900 en jonger. In dit project is echter verder terug gekeken. De IJssel is omstreeks het jaar 900 uitgegroeid van een klein riviertje tot een rivier met meerdere hoofdgeulen. De sterke historische gelaagdheid die de ruimtelijke structuur van Zutphen kenmerkt, is eveneens in deze periode begonnen. Rivier en gezichtsbepalende ontwikkeling gaan al langer dan een millennium hand in hand. Daarom bestrijkt dit onderzoek deze uitzonderlijk lange periode.

Van veldverkenning tot waardering

Overstroomde IJssel bij Zutphen
Ruimte voor de rivier kan goed gecombineerd worden met aandacht voor de karakteristieken van de omgeving.

Eerst is er een inventarisatie gemaakt van de ruimtelijke ontwikkeling vanaf de negende eeuw (ontstaan ringburgwal) tot de huidige situatie. De gebiedsveranderingen zijn in acht perioden onderscheiden. De belangrijkste veranderingen zijn als een catalogus, met historisch beeldmateriaal, weergegeven. Daarna is van de huidige situatie, op basis van een grondige veldverkenning en analyse, een waardekaart geconstrueerd.

In lijn met karakteristieken

Kennis vooraf zorgt voor een beter ontwerp. Dat blijkt maar weer uit de aanpassingen die aan het bestaande ontwerp zijn gedaan op basis van het cultuurhistorisch onderzoek. De plannen van het ontwerpbureau zijn na het onderzoek namelijk veel meer toegesneden op de karakteristieken van het gebied. Zo wilde de ontwerper graag een paviljoen op de kade plaatsen, maar dat doorbrak de zichtlijn op de IJssel. Dit paviljoen is verplaatst. Daarmee sluit het ontwerp nu meer aan bij de specifieke kenmerken van de rivier bij Zutphen. De gemeente Zutphen is erg tevreden over het resultaat.

Ontwerper duikt dieper in de geschiedenis

Voor het ontwerpbureau is het niet gebruikelijk om bij een ontwerp eerst te kijken naar de cultuurhistorie van een gebied. En al helemaal niet zo ver terug in de tijd! Intensieve gesprekken hierover met de gemeente, de Rijksdienst en bureau ARCX leverde de ontwerper nieuwe kennis op. En invalshoeken waar hij zelf nog niet eerder aan had gedacht. Dit heeft inmiddels een vervolg. Het ontwerpbureau heeft voor een nieuw project zelf een cultuurhistorisch bureau ingeschakeld om vooraf onderzoek te doen. Want dat levert interessante inspiratie op, zo had het bureau tijdens het proces geleerd!

Contact

Ellen VreenegoorEllen Vreenegoor

Programmaleider Eigenheid en Veiligheid

e.vreenegoor@cultureelerfgoed.nl 033-4217335