Naar inhoud

Archeologische verwachtingskaart helpt bij ontwikkelingen in de uiterwaarden

Uiterwaarden bieden talloze archeologische resten

Van de handbijlen van jagers-verzamelaars tot de burchten van Romeinen tot de scheepswerven uit de Gouden Eeuw: in de drassige grond van Nederland zit een rijke geschiedenis verborgen van bewoning en bebouwing, handel en strijd. Met een archeologische verwachtingskaart is te voorspellen waar de resten van die geschiedenis in de bodem bewaard zijn. In de verwachtingskaart die is ontwikkeld voor de uiterwaarden van het rivierengebied staan de archeologische verwachtingen voor 9 opeenvolgende archeologische tijdvakken: van 9500 voor Christus tot aan de moderne tijd.

Vergravingen in het kader van het project 'Ruimte voor de rivier'

Nederland geeft de rivier ruimte

De rivier verliest ruimte. In 1993 en 1995 trad de Maas buiten haar oevers en moesten honderdduizenden mensen geƫvacueerd worden. Het is niet genoeg om de dijken te verhogen om zulke rampen te voorkomen. Het is belangrijker om de waterstand laag te houden. Daarom geeft Rijkswaterstaat de rivieren op meer dan 30 plaatsen meer ruimte met het programma Ruimte voor de Rivier. Dit programma was de aanleiding voor het ontwikkelingen van de verwachtingskaart.

De gebieden die in kaart zijn gebracht op de archeologische verwachtingskaart.

Het gebied dat in kaart is gebracht

Op de archeologische verwachtingskaart zijn een aantal gebieden in het stroomgebied van de Rijn in kaart gebracht. Het gaat om de Bovenrijn, Waal en Merwede van Lobith tot Gorinchem; de Nederrijn en Lek van de Pannerdense Kop tot Schoonhoven, de Gelderse IJssel van de IJsselkop (Westervoort) tot de IJsseldelta (Kampen) en de Maas en Afgedamde Maas van Mook tot Woudrichem (en ook de Bergsche Maas).

Opgraving van een scheepswerf langs de IJssel bij Deventer.

Kaart helpt bij behoud archeologische resten

Door de archeologische verwachtingskaart is het mogelijk om bij het plannen van nieuwe projecten rekening te houden met de oude verhalen van een gebied. Zo zijn tijdens het archeologisch onderzoek voor Ruimte voor de Rivier bij de IJssel in Deventer de resten van een 18e- en 19e-eeuwse scheepswerf aangetroffen. Deze is met veel zorg opgegraven.

Een oude scheepswerf bij Deventer.

Archeologische resten in plangebied

Om een nieuwe archeologische verwachtingskaart te kunnen ontwikkelen, zijn 2 gebieden als pilotgebied gebruikt: een gebied bij de IJssel bij Deventer en langs de Waal bij Nijmegen. Deze gebieden zijn gekozen omdat hier Ruimte voor de Rivier-projecten in uitvoering waren en omdat er kwalitatief goede informatie over mogelijke archeologische resten beschikbaar was in archeologische database Archis. In Deventer is deze oude scheepswerf opgegraven tijdens een onderzoek voor Ruimte voor de Rivier.

Een schermafbeelding van de acheologische verwachtingskaart

De archeologische verwachtingskaart

Op de online archeologische verwachtingskaart is het mogelijk om verschillende tijdsperioden te raadplegen. Gebruikers kunnen inzoomen op elk gebied in de uiterwaarden. Daarmee geeft de kaart een goed overzicht van de archeologische verwachting in het rivierengebied.