Naar inhoud

Noord-Hollandse werelderfgoederen bundelen krachten

Drie ambitieuze en innovatieve projecten

De drie werelderfgoederen Stelling van Amsterdam, Grachtengordel Amsterdam en Droogmakerij De Beemster zijn historisch met elkaar verbonden. Met het kapitaal van de rijke Amsterdamse kooplieden uit de zeventiende eeuw is De Beemster ontgonnen. Door De Beemster loopt de Stelling van Amsterdam die eind negentiende eeuw is aangelegd om Amsterdam te kunnen verdedigen.

Logo van het Gouden Driehoek

Het stempel van de Gouden Eeuw

In de Gouden Eeuw maakt Nederland een enorme culturele en economische bloei door. De Beemster en de Grachtengordel dragen hier onmiskenbaar het stempel van. De later aangelegde Stelling van Amsterdam is eveneens een ambitieus en innovatief bouwwerk. De Noord-Hollandse werelderfgoederen getuigen alledrie van het menselijk vernuft het landschap om te vormen en te benutten. (Beeld: © Bureau Werelderfgoed Amsterdam)

Zicht op een Noord-Hollandse hoeve

De Beemster als visionair landschap

De Beemster is een schoolvoorbeeld van hoe Nederlanders grote delen van hun land hebben drooggelegd. In 1608 is men begonnen met malen, in 1612 was de polder droog. Naar de idealen van de renaissance zijn vervolgens sloten en wegen volgens een geometrisch patroon van vierkanten aangelegd. Het innovatieve en visionaire landschap heeft grote invloed gehad op droogmakingsprojecten wereldwijd. In 1999 verkreeg het de status van werelderfgoed, vanwege die unieke verkaveling én vanwege het uitzonderlijke voorbeeld van een door de mens geschapen landschap. (Beeld: © RCE)

Koeien in een weide voor een abstract rechthoekig gebouw

Al zo’n 400 jaar kaasproductie

Een aantal jaren geleden wilde CONO Kaasmakers, een zelfstandige boerencoöperatie, een nieuwe kaasfabriek. Maar hoe pas je een nieuwe kaasmakerij in, in het oude grid? In 2009 werd gekozen voor een ontwerp dat recht doet aan de kernkwaliteiten van De Beemster. Een heldere opzet die de perceelsstructuur van de polder versterkt en daardoor overtuigend in het landschap past. De karakteristieke stolpboerderij stond model voor het rechthoekige, geabstraheerde ontwerp. Vanwege de werelderfgoedstatus van het gebied is het ontwerp voorgelegd aan en goedgekeurd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, UNESCO en ICOMOS. (Beeld: © Luuk Kramer)

Zicht op een amsterdamse gracht en grachtenpanden (CherryX, CC BY-SA 3.0)

Stadsuitbreiding door grote welvaart

Vanaf circa 1585 wordt Amsterdam een van de belangrijkste internationale handelsmetropolen en begint voor deze stad de Gouden Eeuw. De bevolking groeit door de welvaart explosief. Met de stadsuitbreidingen in vier fasen, tussen 1585 en 1665, ontstaat de grachtengordel. Deze bestaat uit de hoofdgrachten Herengracht, Keizersgracht en Prinsengracht en het Singel. Verder maken de Nieuwe Heren-, Keizers- en Prinsengracht plus de zeven dwarsgrachten er deel van uit. Veel grachtenpanden getuigen nog altijd van de rijkdom van weleer. De Amsterdamse grachtengordel, met zijn 14 kilometer grachten en 80 bruggen, is sinds 2010 werelderfgoed.

Kaart van de Stelling van Amsterdam, de verdedigingslinie rond Amsterdam

Knappe defensieve en waterstaatkundige techniek

De Stelling van Amsterdam is een 135 kilometer lange, cirkelvormige voormalige verdedigingslinie rondom Amsterdam. De Stelling bestaat uit dijken, sluizen, dammen, 42 forten en vier batterijen. De verdedigingslinie werd aangelegd tussen 1880 en 1914 op een afstand van 15 tot 20 kilometer van Amsterdam. Het doel van de linie was vijanden tegen te houden door gebieden rond de hoofdstad onder water te zetten. Het unieke monument van defensieve en waterstaatkundige techniek, in 1996 op de UNESCO Werelderfgoedlijst geplaatst, is nooit volledig in werking gezet. Als uitbreiding van de Stelling van Amsterdam staat de Nieuwe Hollandse Waterlinie op de Voorlopige Lijst van UNESCO om in 2018 genomineerd te worden. (Beeld: Niels Bosboom, CC BY-SA 3.0) 

Zicht op het zwembad en zonnebedden op het terrein van het fort aan de Nekkerweg

Stille groene ring rond Amsterdam

De Vestingwet heeft er tot op de dag van vandaag toe geleid dat de inundatiegebieden/schootsvelden van de Stelling van Amsterdam een stille groene ring rond Amsterdam vormen. Het is een belangrijk natuur- en recreatiegebied in de dichtbevolkte noordelijke Randstad. Diverse gebouwde onderdelen van de Stelling hebben mede daarom een nieuwe recreatieve bestemming gekregen. Zo is er een restaurant op Vuurtoreneiland, horeca en events op Fort Diemerdam in Diemen en een bezoekerscentrum op forteiland Pampus. Het Fort aan de Nekkerweg is in 2012 getransformeerd tot Fort Resort Beemster met sauna, hotel-restaurants en vergader- en trouwgelegenheid. (Foto: © Fort Resort Beemster)