Naar inhoud

De rol van erfgoed in krimpregio’s

Aanpak: inspiratie opdoen in het buitenland

Welke mogelijkheden bieden erfgoed voor krimpregio’s in Nederland? Om dat te kunnen zien, liet de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed onderzoek doen bij negen projecten in Duitsland, Frankrijk en Groot-Brittannië, en een aantal projecten in Nederland. De onderzoekers interviewden betrokken bestuurders, professionals, bewoners en ondernemers. De projecten in het buitenland bieden inspiratie voor de Nederlandse situatie en kunnen als voorbeeld dienen voor Nederlandse krimpregio’s.

De oude ijzergieterij in Ulft wordt gerenoveerd tot industrieel erfgoed
Nederlands voorbeeld: de oude ijzergieterij in Ulft is omgetoverd tot een plek waar mensen wonen, werken, leren en ontspannen.

Limousin: landschappen als toeristische trekpleister

Krimpregio Limousin, in het midden van Frankrijk, probeert krimp te bestrijden door nieuwe bewoners en bezoekers aan te trekken. Daarvoor maakt de regio gebruik van het indrukwekkende landschap met natuurgebieden en historische dorpen. Zo is in samenwerking met het Franse Staatsbosbeheer een wandelreis uitgestippeld in het krimpgebied rondom Plateau de Millevaches. Onder leiding van een gids trekken wandelaars door het gebied, waarbij ze kennismaken met de cultuur, natuur en geschiedenis van Limousin. De wandelreizen hebben leegstaande vakantiehuizen aan een bestemming geholpen.

Manchester: industrieel erfgoed

Vijftig jaar geleden kreeg Manchester te maken met grootschalige krimp en leegstand. Twintig jaar later keerde het lot van de stad, toen de leegstaande fabrieksgebouwen en pakhuizen weer mensen begonnen te trekken. Platenmaatschappijen, studio’s en andere creatieve bedrijven vestigden zich daar. Chinese zakenlieden uit Hongkong en Londen zagen ook kansen en bouwden er een van Europa’s grootste Chinatowns. Nog tien jaar later ontwikkelde de gemeente de Salford Quays, een voormalig havengebied. Door de vele verbeteringen blijft het aantal toeristen in Manchester groeien.

Gartenreich Dessau-Wörlitz: herbestemming van een mijngebied

Het Gartenreich, in Dessau-Wörlitz in Duitsland, is een gebied van 142 vierkante kilometer met landhuizen en uiteenlopende parkontwerpen in een prachtig rivierlandschap. In de DDR-periode is het maar gedeeltelijk onderhouden. Gartenreich trekt bezoekers met activiteiten zoals concerten, rondleidingen, wandelingen, theaterstukken en literaire optredens. Gartenreich maakt deel uit van de identiteit van de bewoners van het landschap, en is iets waar zij trots op kunnen zijn. En dat is in een krimpgebied van groot belang voor erfgoed.

Oranienbaum: herstel en beheer van erfgoed

Het Ampelhaus in het Duitse Oranienbaum was een slecht onderhouden monumentaal pand toen een Nederlandse kunstenaarsgroep het in 2012 kocht. De groep herstelde het pand en toverde het om tot een expositieruimte en ontmoetingsplek voor mensen uit de omgeving. Zakenlieden die een biertje komen halen, raken er in gesprek met een kunstenaar die ter plekke een werk aan het maken is. Het Ampelhaus is daarmee een inspirerend voorbeeld van erfgoed dat een dorps- of buurtgemeenschap verbindt.

Ulft (Achterhoek): oude ijzergieterij

Een Nederlands voorbeeld uit het onderzoek: de oude ijzergieterij in Ulft is omgetoverd tot industrieel erfgoed waar mensen wonen, werken, leren, genieten en ontspannen.

“Onze relatie met het erfgoed is helemaal niet nostalgisch... Het is een fundament waarop we iets nieuws en anders bouwen.”

Chantal Lamarre, oprichtster van nationaal theater Culture Commune