Naar inhoud

Krimp als motor van plattelandskerk

Trotse parade van plattelandskerken

Het project in West-Zeeuws-Vlaanderen leverde inzichten op in hoe je kansen creëert voor het religieus erfgoed in een krimpregio. In ‘Plattelandskerken’ is nog meer praktijkkennis bijeengebracht. Deze kennis is gedeeld via een brochure en een studiemiddag.

Op een studiedag over plattelandskerken bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed wisselden initiatiefnemers en belangstellenden kennis uit. (Foto: © RCE)
Op een studiedag over plattelandskerken bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed wisselden initiatiefnemers en belangstellenden kennis uit. (Foto: © RCE)

Betrek jongeren en ondernemers erbij

Met de onderzoeken, activiteiten en business cases is veel geleerd over de aanpak van de 40 kerken in Sluis. En ook hoe met religieus erfgoed in andere krimpregio’s is om te gaan. In ‘Kerk, Krimp en Kans. Impuls voor West-Zeeuws-Vlaanderen - Terugblik op een inspirerend project’ staan 17 conclusies of aanbevelingen, waaronder:

  • De instandhouding van een kerkgebouw in een krimpgebied is een gemeenschappelijke opgave van eigenaren, bevolking, burgerlijke overheid en bedrijfsleven.
  • Betrek jongeren en ondernemers bij herbestemmingen in relatie met krimpproblematiek.
  • Pop up-activiteiten kunnen een goede insteek zijn om energie los te maken en de aandacht op het gebouw te leggen. En zelfs in een krimpregio met bovengemiddeld aantal ouderen kunnen activiteiten gericht op baby’s of kinderen renderen en bijdragen aan de leefbaarheid.
  • Een goede doorrekening van de instandhoudingsopgave is noodzakelijk om tot een realistisch plan te komen en kaders te stellen aan het proces. ‘Eerst rekenen en dan tekenen’ zou het devies bij neven- of herbestemming moeten luiden.
  • In een krimpgebied is de economische dynamiek zeer beperkt en is passief wachten op een investeerder niet aan de orde.

Energie, trots en betrokkenheid

De opbrengst van het vervolgproject Plattelandskerken is een brochure met vijfentwintig inspirerende voorbeelden voor het in stand houden van kerken. Het zijn zeer diverse initiatieven die dorpskerken een tweede leven gaven, al dan niet in religieus gebruik. In de brochure zijn ze in vijf thema’s verdeeld: initiatief, organisatie en draagvlak, een gezonde exploitatie door kosten te verlagen óf door inkomsten te verhogen, creatief financieren, en ten slotte marketing en communicatie. Een belangrijke les van deze inventarisatie is dat kerken moeten inzetten op alle vijf aspecten om het als kerk te redden. Een andere les betreft de enorme energie, trots en betrokkenheid die alle eigenaren en initiatiefnemers hebben. Zulk enthousiasme is noodzakelijk voor een succesvolle herbestemming.

Podium voor doeners

Op een studiemiddag in februari 2016 zijn ervaringen met herbestemming van plattelandskerken uitgewisseld. Het podium was voor de doeners die vertelden over hoe zij kerkgebouwen nieuw leven inbliezen. Rode draad was dat juist religieus erfgoed een belangrijke rol kan spelen in het versterken van de dorpsgemeenschap en de dorpseconomie. Omdat het bezielde plekken zijn die vaak al eeuwen een centrale plaats in het dorp innemen en omdat iedereen vindt dat de kerk voor, door en van de gemeenschap is. Op deze middag was er dan ook geen ruimte voor calimerogedrag: een trotse parade van plattelandskerken trok voorbij.

“Mijn man en ik vielen voor de oude kerk in Hooge Zwaluwe en droomden van een restaurant in deze dorpskerk.”

Dieuwke Simonis, restaurant Onze Kerk