Naar inhoud

Klaargestoomd voor de toekomst

Droge voeten voor de Friezen

In de enorme machinehal van het grootste stoomgemaal ter wereld staan vier stoommachines. Samen kunnen ze per dag maar liefst 6 miljoen m³ water verplaatsen. En dat is bij wateroverlast noodzaak. Minstens 11 mensen en zes uren zijn nodig om de gigantische machine helemaal op te starten. Niet verrassend dat op de zogeheten draaidagen vele mensen een dagje naar Lemmer komen.

Luchtfoto van het Woudagemaal

Ingenieus watermanagement in Friesland

Het Ir. D.F. Woudagemaal is een boezemgemaal en pompt het overtollige water uit de Friese boezem naar het IJsselmeer. Het gemaal is geopend door koningin Wilhelmina op 7 oktober 1920. Na de oplevering van het J.L. Hooglandgemaal bij Stavoren in 1966 wordt het Woudagemaal gemiddeld nog enkele dagen per jaar ingezet.

Foto: Hanno Lans, CC BY 2.0 https://www.flickr.com/people/132260224@N06

Waterinlaadzijde van het Woudagemaal

Geïnspireerd op Amsterdamse School én Berlage

Ir. Dirk Frederik Wouda (1880-1961) ontwierp het Woudagemaal. Inspiratiebronnen hierbij waren zowel de stijl van de Amsterdamse School als de ideeën van architect H.P. Berlage. Het bakstenen gebouw is strak en sober en wordt gekenmerkt door de ingetogen gevelversieringen en horizontale gevelindeling. Ir. J.C. Dijxhoorn (1862-1941) heeft Wouda geholpen bij de berekening van de werktuigbouwkundige installaties.

Foto: Uberprutser, CC BY-SA 3.0

Schoorsteenpijp van zestig meter

Het gemaal bestaat uit de machinehal van 52x15 meter en een ketelhuis van 32x15 meter. Naast het ketelhuis staat een enorme schoorsteenpijp van 60 meter hoog. Tijdens de bouw in 1918 sloeg de bliksem in de pijp die daardoor van de grond af aan opnieuw moest worden gebouwd.

Foto: Pa3ems, CC BY-SA 3.0

stoomketels van het Woudagemaal

Grootste stoomgemaal in zijn soort

Het Woudagemaal heeft de UNESCO-erkenning gekregen als werelderfgoed op basis van drie criteria. Het Woudagemaal is het grootste stoomgemaal in zijn soort ooit gebouwd (1), symboliseert het hoogtepunt van Nederlandse waterbouwkunde (2) en legt uitzonderlijke getuigenis af van de kracht van stoom voor de beheersing van natuurkrachten (3).

Foto: Breic54, CC BY-SA 4.0

Stoommachines van het Woudagemaal

Machinehal in één minuut leeg

Het gemaal heeft een capaciteit van 4000 m3/min. Dit is gelijk aan de inhoud van de machinehal. Als de hal met water is gevuld kan deze dus in één minuut worden leeggepompt. De stoommachines maken onder normale omstandigheden 90 slagen/min, ofwel het vliegwiel draait 90 rondjes/min.

Foto: Breic54, CC BY-SA 4.0