Naar inhoud

Jaarlijks evenement etaleert wederopbouw

Nieuw stadsplattegrond voor rommelige fabrieksstad

Hengelo was tot de verwoesting van het centrum door een bombardement in 1944 een rommelige stad. Er was een dorpskern met het oude stadhuis, een winkelbuurtje en verspreid huizen, boerderijen en lege kavels. Dit alles was met elkaar verbonden door een wirwar van straten, ontstaan door groei zonder duidelijk plan. Was Hengelo begin twintigste eeuw nog een boerendorp, een paar decennia later was het een belangrijke industriestad. De voor de stad rampzalige oorlogsjaren maakte de weg vrij voor een nieuwe stedelijke (wederopbouw)opzet.

een kapot gebomardeerd treinstation in Hengelo

Zware schade door bombardement

Op 6 en 7 oktober 1944 miste een bombardement van de geallieerden het spoorwegknooppunt in Hengelo. Het gevolg was 112 doden en een enorme schade aan de stad: 485 verwoeste, 373 zwaar beschadigde en ruim drieduizend licht beschadigde panden. Daarnaast gingen de spoorlijn en meerdere fabrieken verloren. Omdat al langer de wens leefde om Hengelo op stedenbouwkundig vlak te moderniseren, werd de wederopbouw aangegrepen om de stad opnieuw in te richten. (foto: Station Hengelo na bombardement in 1944, © Museum Hengelo)

kaart/plattegrond van Hengeloo in 1930 en 2010

Eerste wederopbouwplan van Nederland

Hengelo was de eerste gemeente in Nederland met een wederopbouwplan. Het plan moest leiden tot een modern stadscentrum met een nieuwe stadsplattegrond. Cees Pouderoyen en Wil van Couwelaar waren de makers van het plan. Belangrijkste elementen: een rechthoekig stratenplan (bredere hoofdstraten, nieuwe parallelstraten), goede (auto)verkeersverbindingen tussen het centrum, de E8 en de buitenwijken en plek voor voldoende winkels en kantoren. (beeld: © MUST)

aangezicht Raadhuis van Hengelo

Drie pleinen met eigen functie

In de binnenstad zijn drie pleinen aangelegd met ieder een eigen karakter: het bestuursplein met het raadhuis, het stationsplein en de Markt als centraal punt van het winkelgebied. Het nieuwe raadhuis (rijksmonument, architect Berghoef) kwam naast de plek van het in de oorlog beschadigde gebouw aan het einde van de Enschedesestraat. Voor een grote verscheidenheid in architectuur stelde supervisor Van Couwelaar voor ieder bouwblok een andere architect aan, onder wie Zwiers en Vegter. Hierdoor is in Hengelo onder andere een grote variatie in gevels ontstaan. (foto: Raadhuis Hengelo, © RCE, A.J. van der Wal)

Zicht op de Europatunnel in Hengelo

Een boost voor de bereikbaarheid

Voor een betere bereikbaarheid van het centrum is de Enschedesestraat verbreed. Deze fungeert als verkeersroute en als voorplein van de Sint Lambertusbasiliek. Ter verbetering van het verkeersverloop rond het centrum is de Beatrixstraat aangelegd en de Marskant verbreed en doorgetrokken tot aan het station. De Europatunnel, nu rijksmonument (architect Van der Gaast), verbond het centrum en de zuidzijde van Hengelo met de E8. (foto: Europatunnel, © RCE, Wouter van der Sar)

Luchtfoto van de Hengelose binnenstad

Drie kernkwaliteiten van de Hengelose binnenstad

Waarom is de binnenstad van Hengelo een wederopbouwgebied van nationale betekenis? ‘Kiezen voor Karakter’, de rijksvisie op erfgoed en ruimte (2011), noemt drie fysieke hoofdkwaliteiten. Ten eerst is er sprake van een wederopbouwplan met een vernieuwd, stedelijk karakter en ruimtelijke functieverdeling. Ten tweede is er een variatie en samenhang in een pandsgewijze bebouwing. En ten slotte is onderscheidend dat het geheel omgeven wordt door een groengordel. (foto: © RCE)