Naar inhoud

Het optimisme van ruilverkaveling verbeeld

Het Nederlandse platteland op de schop

Na de Tweede Wereldoorlog moet Nederland nooit meer honger lijden en voedsel exporteren om de welvaart van Nederland te vergroten en de armoede op het platteland uitbannen, zo was het devies. De technologische ontwikkelingen maakten het mogelijk dat boeren minder afhankelijk werden van de bodemkwaliteit en zo de productie konden verhogen en hun sociaal-economische positie verbeteren. De herinrichting van grote delen van het platteland maakt de voedselproductie efficiënter. Tot de veranderingen behoren het samenvoegen van percelen, verbetering van de waterhuishouding, de aanleg van nieuwe wegen en boerderijen.

een foto van Sicco Mansholt in zijn werkkamer op het ministerie van landbouw

Het moderniseringsbeleid van Sicco Mansholt

Tijdens de Tweede Wereldoorlog heeft het Nederlandse platteland het zwaar te verduren gehad. En in 1944 was er de hongerwinter, met voedseltekorten in de steden. Na de oorlog brak een tijd van verandering aan. Onder leiding van Sicco Mansholt, boer, sociaal-democraat en minister, veranderde in de wederopbouwperiode het traditionele, maatschappelijk achtergebleven platteland volledig. Het moderniseringsbeleid van de regering maakte gebruik van moderne landbouwinnovaties, waaronder effectievere landinrichting. (foto: Sicco Mansholt in zijn werkkamer op het ministerie van landbouw, Nationaal Archief/Anefo, 2.24.01.03, 900-8705, CC-BY)

Een luchtfoto van buurtschap en buitengebied De Groep

Intensiever boeren door ruilverkaveling

Ruilverkaveling is een belangrijk onderdeel van de transformatie van het platteland tijdens de wederopbouw. Zoals gedefinieerd in het rapport Het maakbare land: 'Ruilverkaveling omvat cultuurtechnische maatregelen die mogelijkheden scheppen tot een intensiever en economischer exploitatie van de bodem door het opheffen van belemmeringen die verspreid en versnipperd grondbezit voor de landbouw meebrengen.' (foto: Buurtschap en buitengebied De Groep had veel oorlogsschade aan boerderijen en landerijen, na de oorlog vond hier ruilverkaveling plaats, © RCE)

Affiche ter promotie van ruilverkaveling, waarop man te zien is die twee landkaarten vasthoudt.

Het maakbare kavelland

Vóór de Tweede Wereldoorlog was er al een begin gemaakt met ruilverkavelingen. Toen was 700.000-800.000 ha in beeld voor agrarische herstructurering. Maar de uitvoering haperde. In 1938 was nog maar minder dan 20.000 ha uitgevoerd. Pas als na de oorlog de modernisering van de landbouw structureel wordt aangepakt, gaat het hard. In 1950 was circa 50.000 ha geplande ruilverkaveling uitgevoerd, in 1965 was ongeveer 225.000 ha gereed en in 1975 meer dan 600.000 ha. (beeld: Affiche ter promotie van ruilverkaveling, gemeentearchief Rotterdam)

Grote groep mensen op de dijk kijkend naar het koninklijke bezoek dat aanwezig is.

Nieuwe kavels, nieuwe boerderijen

In de wederopbouwjaren werd het boerenland in Nederland in rap tempo gemoderniseerd. Niet alleen werd het landschap op grote schaal opnieuw vormgegeven. Op talloze plekken maakten oude boerderijtjes plaats voor nieuw ontworpen agrarische bebouwing. De oplevering van de eerste boerderij na ruilverkaveling in Vriezenveen ging gepaard met een bezoek van Koningin Juliana. (foto: rechtenvrij)