Naar inhoud

Hermitage brengt Hortus in tropische sferen

Hermitage en hortus in beeld

Het zijn twee opvallende monumenten in het hartje van Amsterdam: een voormalig Diaconie Oude Vrouwen en Mannen Huis waar nu een museum huist en een kassencomplex met wortels in de 17de eeuw. Ze bleken elkaar goed te kunnen gebruiken. Sinds 2016 zijn de Hermitage en de Hortus Botanicus ondergronds met elkaar verbonden. De Hermitage voert restwarmte af waarmee de tropische kassen worden verwarmd. Vice versa levert de Hortus kou aan de Hermitage.

Vogelvlucht foto van de Hermitage in Amsterdam

Het Oude Vrouwen Huys

De Hermitage Amsterdam is een dependance van de Hermitage in Sint-Petersburg en gevestigd in een 17de-eeuws tehuis voor ouderen. De rijke koopman Barent Helleman had de Diaconie tot zijn enige erfgenaam benoemd en liet na zijn dood in 1680 zo’n 90.000 gulden na. Hiermee werd de Amstelhof gebouwd, het Oude Vrouwen Huys. Toen in 1719 ook oude mannen een onderkomen vonden in de Amstelhof, werd de naam gewijzigd in DIAOVMH: Diaconie Oude Vrouwen en Mannen Huis. Aan het einde van de 20ste eeuw bleek dat de Amstelhof niet meer voldeed aan de eisen die op dat moment aan zorginstellingen werden gesteld. Er werd gezocht naar een nieuwe bestemming en sinds 2009 vindt de Hermitage hier een onderkomen. (Foto: Aerofoto Schiphol B.V.)

plattegrond van de leidingen tussen de Hortus en de Hermitage

Warmte-koude uitwisseling

1. De Hermitage beschikt over een klimaatsysteem ten behoeve van de kunst in het gebouw. Doordat de koeling harder nodig is dan verwarming, is een overschot opgebouwd.
2. Warmte en kou worden opgeslagen in buffers diep onder de grond. De warmtebuffer heeft een overschot.
3. Overtollige warmte wordt via een ondergrondse pijpleiding vervoerd naar de Hortus, die de warmte goed kan gebruiken.
4. De Hortus levert via een tweede leiding kou retour aan de Hermitage.
(Bron: Hermitage Amsterdam / Hortus Botanicus © Jorris Verboon / Het Parool)

Vogelvluchtfoto van de Hortus Botanicus in Amsterdam

Unieke botanische tuin

De Hortus Botanicus uit 1638 is een van de oudste botanische tuinen ter wereld. Oorspronkelijk was de Hortus een medicinale kruidentuin, opgericht door het Amsterdamse stadsbestuur. In de 17de en 18de eeuw brachten schepen van de VOC exotische sierplanten mee, waardoor de Hortus zich kon uitbreiden tot een unieke botanische tuin met meer dan 4.000 soorten. Het merendeel van de gebouwen is rijksmonument. De toegangspoort en het zaadkoepeltje dateren uit het begin van de 18de eeuw, de Oranjerie werd in 1875 gebouwd. De Palmenkas en het Hugo de Vriesgebouw dateren uit 1912 tot 1915.

Detailopname van de leidingen in het ketelhuis

Energietransitie

De Hortus gebruikte voorheen vooral gas om de kassen warm te stoken en betaalde zo’n twee ton per jaar aan stookkosten. De ontwikkeling van een gezamenlijke, duurzame energiecentrale wijkt af van de gebruikelijke energiebesparende maatregelen bij rijksmonumenten. Er is niet geïnvesteerd in isolatie, de bouwkundige schil is ongemoeid gelaten. In plaats daarvan zijn de op fossiele energie gebaseerde verwarmings- (en koel)systemen vervangen door natuurlijke warmte en kou uit de bodem. Zo hoefde de monumentale kassen van de Hortus nauwelijks aangepast te worden.