Naar inhoud

Afsluitdijk verenigt waterveiligheid en cultuurhistorie

Aanpak: cultuurhistorie meenemen in een vroeg stadium

De cultuurhistorische waarde van de Afsluitdijk is evident, wordt breed gedragen en heeft gedurende het traject een volwaardige plek ingenomen. Onderzoekers van Ecorys concluderen in een evaluatie van de betrokkenheid van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed dat de cultuurhistorische waarde gedurende het hele traject nadrukkelijk en op bepalende momenten aan bod gekomen is.

De Stevinsluizen op de Afsluidijk
Bij het benaderen van de Afsluitdijk als erfgoed kijken we niet naar monumenten op zich, maar ook naar de omgeving.

Gezamenlijk verkennen van het belang van erfgoed

In dit project heeft Rijkswaterstaat het initiatief genomen om erfgoed vanaf het begin mee te nemen. Rijkswaterstaat liet al in een vroeg stadium weten dat ze naar het herstel van de Afsluitdijk wilde kijken door de lens van erfgoed. Ook de andere belanghebbenden gaven aan erfgoed belangrijk te vinden. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed kon met de betrokkenen hun plannen bespreken. Iedereen bleek erfgoed op een andere manier te interpreteren: is alleen de dijk zelf het erfgoed, of ook de ruimte eromheen? Hoe combineer je erfgoed met waterveiligheid?

Monumentenstatus vertalen naar de praktijk

Alle betrokkenen waren zich bewust van het belang van de Afsluitdijk als cultuurhistorisch monument. Toch bleek het lastig dat te vertalen naar de praktijk. Bij deelprojecten betrokken partijen erfgoed alleen op kleine schaal bij hun afwegingen. Ze keken niet naar de dijk als geheel. Voor de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed bleek het lastig om te bepalen welke ideeën over waterveiligheid een inbreuk waren op de bijzondere waarden van de dijk. De ontwerper van de dijk, Cornelis Lely, was een vernieuwer bij uitstek. Vernieuwing past dus zeker bij de bijzondere waarden van de dijk.

Erfgoed kan beter op de kaart

Erfgoed stond steeds prominent op de kaart in dit project. Toch is de conclusie dat het nog beter had gekund. Nu kwam erfgoed bij de start van het project heel prominent in beeld, maar raakte het gaandeweg versnipperd: het ging niet meer over de dijk als geheel, maar over onderdelen ervan. Overigens vonden betrokkenen de inbreng van de Rijksdienst zeer waardevol en in de structuurvisie Toekomst Afsluitdijk is er veel aandacht voor het behoud van de bijzondere waarden van de Afsluitdijk.

“[De Afsluitdijk] kan gezien worden als een kunstwerk van Rembrandt, en daar ga je bij restauratie ook heel zorgvuldig mee om.”

J. van de Beek, projectmanager Afsluitdijk (Rijkswaterstaat)

Contact

Ellen VreenegoorEllen Vreenegoor

Programmaleider Eigenheid en Veiligheid

e.vreenegoor@cultureelerfgoed.nl 033-4217335