Naar inhoud

Inzicht mogelijke locaties waardevolle begraven landschappen

Verdronken landschappen in beeld

Nederland maakt actief gebruik van zijn zeebodem. Windmolenparken, olie-, gas- en zandwinning, aanleg van kabels en leidingen. Onderzoek naar cultuurhistorische resten die daarbij in het geding waren, was beperkt tot scheepswrakken. Inzicht in waar waardevolle landschappen en vindplaatsen uit de steentijd zich kunnen bevinden komt zowel het behoud van de archeologische rijkdom als de zeebodemactiviteiten ten goede. Kennis vooraf scheelt tijd en geld.

De aanleg van de Tweede Maasvlakte leidde tot vele archeologische vondsten, zoals botresten en vuursteen (CC BY-SA 2.0)
De aanleg van de Tweede Maasvlakte leidde tot vele archeologische vondsten, zoals botresten en vuursteen (CC BY-SA 2.0)

Zeebodemkennis voor steentijdarcheologie te beperkt

De Noordzee herbergt archeologische overblijfselen vanaf de vroege prehistorie. Dit is bekend door  vondsten, die werden gedaan bij de aanleg van de Tweede Maasvlakte. De archeologisch kennis van de Noordzeebodem, ofwel het Nederlands Continentaal Plat (NCP), was tot nu toe te beperkt om goed kunnen anticiperen op werkzaamheden. Daarom namen de ministeries OCW en I&M het initiatief om  een indicatief model van het archeologisch potentieel van de Noordzeebodem te maken.

 

Naar een geo-archeologische zoneringskaart

De Kaart Geo-archeologische zones toont het geologisch landschap van de Noordzee. Op basis van deze kaart is de Kaart archeologische Potentie gebaseerd. Deze laat een globaal beeld zien van de zones waar mogelijk prehistorische landschappen in de Noordzee aanwezig zijn. Deze verwachtingskaart maakt onderscheid tussen gebieden met meer en minder grote kans op het aantreffen van intacte prehistorische landschappen en, gebieden die al geheel of grotendeels verstoord zijn. Het is daarmee een belangrijk hulpmiddel om de mate waarin archeologisch onderzoek nodig is bij een bepaalde ingreep te bepalen.

Deltares en TNO hebben in opdracht van het ministerie van OCW en I&M eerst de beschikbare ondergrondgegevens verkend. De conclusie luidde dat een gedetailleerd voorspellend model voor de hele Noordzee op dit moment niet realistisch is omdat daar veel nieuw en duur onderzoek voor nodig is. Daarom is gekozen om kaarten van het archeologisch potentieel van de Noordzeebodem te maken gebaseerd op bestaande ondergrondgegevens (boringen en seismische data).

Lacunes vormen onderzoeksagenda

Het doel van deze kaarten is in de eerste plaats te weten waar en in welke mate archeologisch onderzoek nodig is bij ingrepen in de bodem van de Noordzee. De nu vervaardigde kaarten en het rapport vormen een eerste opmaat om tot richtlijnen voor archeologisch onderzoek van verdronken steentijdlandschappen in de Noordzee te komen. Daaraan wordt nu door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed gewerkt. Het werken aan de kaart dient tevens als onderzoeksagenda en  en laat zien welke gebieden waardevol zijn en over welke delen van het NCP nog onvoldoende archeologische kennis is. Zo worden uiteindelijk de verwachtingen inzichtelijk van de prehistorische archeologie en gave verdronken landschappen.

“De zee is nog echt een terra incognita. We hebben meer kennis nodig om te weten wat voor steentijdvondsten we op welke plekken kunnen verwachten.”

Jos Bazelmans, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed

 

Contact

Ellen VreenegoorEllen Vreenegoor

Programmaleider Eigenheid en Veiligheid

e.vreenegoor@cultureelerfgoed.nl 033-4217335