Naar inhoud

Charmeoffensief voor wederopbouwerven

Paradepaardje van de Nederlandse wederopbouwperiode

De naoorlogse ruilverkaveling in Vriezenveen staat in de geschiedenis van de ruilverkavelingen bekend als zeer grootschalig en ingrijpend. Om die reden bracht koningin Juliana in 1958 een bezoek aan een oude en een nieuwe boerderij in Vriezenveen. En daarna volgden nog vele binnenlandse en buitenlandse bezoekers aan deze moderne invulling van landbouw en wonen. De boerderijen en erven hadden een karakteristiek ontwerp.

Luchtfoto Vriezenveen

Extreem smalle en lange kavels

Vriezenveen had vóór de ruilverkaveling een bijzonder slagenlandschap met talloze, soms zeer smalle en lange kavels. Door ververving en vervolgens opdeling in de lengterichting waren percelen soms versmald tot acht meter breed en vijf kilometer lang. Een agrarisch bedrijf runnen op dergelijke percelen, mede door het ontbreken van ontsluitingswegen, is lastig. (Luchtfoto: © Siebe Swart, RCE)

De originele tekst van de bekendmaking van de ruilverkaveling

4.400 hectare op de schop

In 1954 wordt de nieuwe ruilverkavelingswet ingevoerd, in 1955 gaat in Vriezenveen de ruilkaveling van start onder leiding van Staatsbosbeheer. Het oude slagenlandschap maakte plaats voor een landschap met grote, aaneengesloten kavels die 90 graden gedraaid zijn, inclusief nieuwe ontsluitingswegen en nieuwe sloten. De ruilverkaveling omvat 4.400 hectare en duurt 12 jaar.

overzichtskaart 1930-2010 met de herinrichting van Vriezenveen

Paradepaardje

Aard en omvang van de operatie maken van dit project een paradepaardje van de Nederlandse ruilverkaveling. Na de herinrichting ontstond contrastrijk gebied waarin open en gesloten landschappen elkaar afwisselen. Ook is duidelijk het onderscheid waarneembaar tussen oude grond die gehandhaafd bleef en nieuw ingericht land. (Kaarten: © Landschap Overijssel)

Een schematische erfschets

Het ideale erf

Volgens het adagium van de wederopbouw 'licht, lucht en ruimte' hebben de ruilverkavelingserven een ruime, open opzet gekregen. Bijna alle ‘ideale’ erven zijn omsloten door een groensingel van (eiken)bomen en worden ontsloten door een centrale oprit. Vaak is er boomgaard, moestuin en siertuin met een magnolia op het erf. Er zijn 3-4 typen boerderijen ontworpen door het Coöperatief Bouwbureau. (Beeld: © Het Oversticht)