Naar inhoud

Buurtschappen Gortel en Niersen geven zelf hun toekomst vorm

Om tafel voor de buurtschappenvisie

De Vereniging Gortel Niersen doorliep met Cultuurland Advies in twee jaar tijd een intensief proces van zeven stappen. Doel was dat de vereniging met een visie, een uitvoeringsprogramma en een uitgebreid stappenplan de komende jaren zelf aan de slag kon gaan.

Tijdens een bewonersavond is prioritering aangebracht in ongeveer 200 ingebrachte ideeën.
Tijdens een bewonersavond is prioritering aangebracht in ongeveer 200 ingebrachte ideeën.

Naar de toekomst via het verleden

Bij het opstellen van de buurtschappenvisie was één van de randvoorwaarden van het verenigingsbestuur dat niet alleen rechtstreeks naar de toekomst werd gekeken. Ook moesten de bewoners worden meegenomen in de geschiedenis van hun eigen woonplek. Dat is gelukt met presentaties op ledenbijeenkomsten en met het uitbrengen van een eigen, specifiek op de buurtschappen toegeschreven, landschapsbiografie.

Landschapsbiografie levert handvaten

In die biografie is het landschap in vijf verschillende perioden ingedeeld. In elke periode maakte het landschap van Gortel en Niersen een andere transformatie door. Op die manier kunnen de bewoners niet alleen tijdens deze buurtschappenvisie, maar ook in de toekomst de landschapsbiografie gebruiken bij veranderingen in hun landschap. De toekomst is daarbij een ruim begrip en daarom is de tijdsperiode van de buurtschappenvisie beperkt tot de komende vijftien jaar. In het uitvoeringsprogramma wordt deze periode weer in drie termijnen opgedeeld.

Tweehonderd unieke ideeën

Een andere randvoorwaarde vanuit het bestuur was dat alle bewoners van Gortel en Niersen op een laagdrempelige manier de mogelijkheid kregen om hun ideeën en wensen in te brengen. Daarom zijn alle 49 huishoudens benaderd voor een keukentafelgesprek. Hierbij werden door de bewoners meer dan tweehonderd unieke ideeën ingebracht, die in negen verschillende werkthema’s werden ingedeeld. Tijdens een bewonersavond is een prioritering aangebracht in deze ideeën. Opvallend is dat bij veel ideeën cultuurhistorie een belangrijke rol speelde, vanwege de wens de identiteit van hun ‘eigen’ landschap te versterken. Voorbeelden hiervan zijn herintroductie van schapen en koeien, het terugbrengen van de historische wandelpaden op de Gortelsche Enk, herstel van de oude weg tussen Niersen en Vierhouten en aandacht voor de karakteristieke indeling van de erfinrichting.

Leerervaring: publicatie biografie eerder…

Het doorlopen van het zevenstappenproces bleek heel goed te werken bij een bewonersvisie. De aanpak was persoonlijk, bewoners hadden veel contactmomenten en de lijntjes met het bestuur waren kort. Wat betreft de landschappelijke kant van de bewonersvisie bleek dat de bewoners van Gortel en Niersen relatief veel op landschapsbeleving (rust, stilte, natuur, donkerte, etc.) hebben ingezet. Op zich al heel positief, maar betekent ook dat in mindere mate (herstel van) de fysieke landschapselementen naar voren kwamen. Met deze leerervaring kan bij een volgend project ervoor worden gekozen om de publiekspublicatie van de landschapsbiografie aan de voorkant van het proces uit te brengen. Dan kunnen mensen het nog eens rustig nalezen en wellicht in de buurtschappenvisie ook met (herstel van) fysieke elementen aan de slag gaan.

… en naast rode ook groene stickers

In het verlengde daarvan kan bij een proces dat meer sturing op het landschap vereist - omdat het landschap bijvoorbeeld wordt bedreigd in haar voortbestaan - of waar de wens aanwezig is om meer met het fysieke landschap te doen ook op de bewonersavond voor een iets andere insteek worden gekozen. Bijvoorbeeld door naast tien (rode) stickers voor sociale thema’s ook vijf (groene) stickers uit te delen voor het thema landschap. Op die manier wordt voorkomen dat de prioritering bij verkeer, wonen of werkgelegenheid ligt en dat landschap de ‘reststemmen’ krijgt.

“Je gaat je pas inzetten voor een gebied als je er iets mee hebt. De kennis van de ontwikkeling van een gebied leidt tot die verbinding.”

Wethouder Van Nuys, gemeente Epe

 

Contact

Henk BaasHenk Baas

Programmaleider Levend Landschap

h.baas@cultureelerfgoed.nl 033-4217670