Naar inhoud

Buurtschappen Gortel en Niersen geven zelf hun toekomst vorm

Bijna vijftig huishoudens historisch verbonden met gebied

De buurtschappen Gortel en Niersen liggen bovenop de Veluwe, grofweg tussen Vaassen en Vierhouten. Het zijn kleine buurtschappen, Gortel heeft 26 huishoudens en Niersen 23, maar wel met een uitgestrekt grondgebied. De historische begrenzing van ruim 3700 hectare beslaat de zuidwesthoek van de gemeente Epe en de noordoosthoek van het koninklijke landgoed ‘Kroondomein Het Loo’. Dat laatste is ook meteen het meest opvallende, want al meer dan honderd jaar is het Koninklijke Huis eigenaar van zowel de gronden als de huizen. Het heeft een unieke situatie opgeleverd met een geheel eigen dynamiek.

Voorgevel van een Keuterboerderij

Vele keuterboerderijen

Zowel Gortel als Niersen kenmerkt zich door de grote hoeveelheid keuterboerderijen die er nog staan. Dat, tezamen met een landschap dat nooit is geïndustrialiseerd of met grootschalige woningbouw is geconfronteerd, maakt dat beide buurtschappen een bijzonder authentieke indruk achterlaten.

kaart met de historische begrenzing buurtschappen

Middeleeuwse wortels

De voormalige eigendomsbegrenzingen van Gortel en Niersen gaat terug tot de middeleeuwen. In het noorden lagen de marke van Gortel, waarin de boeren waren verenigd, en de maalschap van het Gortelsche Bos, dat door middel van een aandelensysteem voor iedereen toegankelijk was. In het zuiden lag de uitgestrekte marke van Niersen en de kleinere maalschap van het Vreebosch.

Een gesprek aan de keukentafel

Keukentafelgesprekken met bewoners

Bewoners werden letterlijk aan de keukentafel naar hun ideeën, wensen en irritaties gevraagd. Elk gesprek werd in eerste instantie opgestart vanuit een interviewkaart, maar gaandeweg het gesprek nam het initiatief van de bewoner vaak de overhand. Tijdens de keukentafelgesprekken waren er slechts twee spelregels: het interview was anoniem en bewoners konden alles inbrengen zonder belemmering van kaders.

Een motketel in het Gortelsche bos

Vijf transformaties van het landschap

Naast de buurtschappenvisie verscheen ook de rijk geïllustreerde landschapsbiografie ‘De buurtschappen van Gortel en Niersen’. Het landschap werd daarbij in vijf verschillende perioden ingedeeld. In elke periode maakte het landschap van Gortel en Niersen een andere transformaties door.

plattegrond van de buurtschappen Gortel en Niersen

Ook visie op duurzame energie, toerisme en internet

Tijdens de presentatie van de visie vertelde Martijn Horst in vogelvlucht over de rijke geschiedenis van de buurtschappen Gortel en Niersen. Herman Arentsen, voorzitter van de Vereniging Gortel Niersen, lichtte toe hoe Cultuurland Advies met alle bewoners samen tot een visiedocument is gekomen. Een visie waarin niet alleen handvaten staan om het landschap van de buurtschappen te behouden, maar ook nagedacht wordt om mee te gaan met de ontwikkelingen van duurzame energie, toerisme en snel internet.