Naar inhoud

Hoe je een agrarisch gebied voorbereidt op de toekomst

Veenweidegebieden in beeld

Van alle landschappen groeit de populariteit van het platteland het hardst. Niet bosgebieden, maar weides zijn de nieuwe ‘dagjes uit’. Het veenweidegebied, met zijn weilanden, slootjes en kleine dorpskernen, kan van die aantrekkingskracht ruimschoots profiteren. Maar bij veel veranderingen – in positieve of negatieve zin – laten boeren en landschap kansen liggen. Wat gebeurt er in het veenweidegebied? En welke bedreigingen en mogelijkheden nemen die met zich mee?

Kaartje van verkavelingen in het veenweidegebied

Grenzen van veenweidegebied rekken op

De activiteiten in het veenweidegebied van West-Nederland passen zich continu aan de veranderende omstandigheden aan. Een voorbeeld: het melkquotum. Door hervormingen van het Gemeenschappelijk Landbouw Beleid (GLB) verdwijnen de melkquota in 2015. Boeren moeten dan gaan concurreren met de wereldmarkt. Om te zorgen voor voldoende productiviteit, is een schaal nodig die niet altijd te krijgen is in de huidige indeling van het veenweidegebied. Gevolg: schaalvergroting, met mogelijke impact voor het gebied. Beeld: Vereniging Deltametropool en DS landschapsarchitecten

Mindmap van economische activiteiten en trends in Polder Rijnveld

Melkproductie alleen is niet genoeg

Hoewel de hoofdfunctie van de veenweidegebieden nog steeds landbouw is, is melkproductie alleen allang niet meer genoeg om de veenweides rendabel te houden. Steeds meer komt de nadruk te liggen op nieuwe functies. Denk aan natuurbeheer, recreatie voor de stedeling, het aanbieden van streekproducten, zorgaanbod, of zelfs functies waaraan nu nog niemand denkt. Beeld: Vereniging Deltametropool en DS landschapsarchitecten

plattegrond van Alphen aan de Rijn met fietsroutes

Veenweiden zijn goed voor toeristen

De veenweides zijn bij uitstek geschikt voor toerisme. Fietsen kan er gemakkelijk, en in West-Nederland liggen de veenweides in de buurt van steden, zodat de afstand klein is. Toch worden dagjesmensen en toeristen nog niet altijd met open armen verwelkomd. De infrastructuur is maar weinig op fietsers aangepast en veel boeren zien toerisme als een belemmering in plaats van een kans. Beeld: Vereniging Deltametropool en DS landschapsarchitecten

kaartjes van veenweidegebied in NL tussen 100 en 2000 na Christus

Waterbeheer heeft grote gevolgen

West-Nederland bestond in de vroege middeleeuwen vrijwel helemaal uit veen. Toen door overstromingen veel van dat veen was weggeslagen, begonnen mensen samen te werken aan waterbeheer in de regio. De serie dammen en sloten die daar het gevolg van waren, zorgde voor een hechte infrastructuur. Die bevorderde weer verstedelijking in het gebied. Keuzes in waterbeheer zullen dus grote gevolgen hebben voor het gebied. Beeld: Atlas van Nederland in het Holoceen, TNO, Deltares en Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed

Grafiek over toename van nevenfuncties in het veenweidegebied

Meerdere nevenfuncties zijn mogelijk in de veenweides

Veenweides zetten nog niet hun volledige potentieel in. Naast landbouw zijn er meerdere ‘nevenfuncties’ mogelijk: denk aan recreatie of de inzet als natuurgebied. De vraag hiernaar neemt waarschijnlijk toe door groeiende kosten van waterbeheer (€€ in de afbeelding), onzekerheid op de wereldmarkt (??) en een groeiende vraag naar streekproducten en diensten (>>). Beeld: Vereniging Deltametropool en DS landschapsarchitecten