Naar inhoud

Behoud en versterking van de Grebbelinie

De Grebbelinie in Beeld

Al in de 16de eeuw waren er plannen om de laaggelegen Gelderse Vallei in te richten als waterlinie. Door het onder water zetten van grote stukken land - inunderen - zou deze verdedigingslinie een eventuele vijand vanuit het oosten tegen kunnen houden. Pas in de 18de eeuw is de waterlinie aangelegd, maar op cruciale momenten gooiden de lage waterstand van de Rijn en vorst roet in het eten.

Soldaten tijdens mobilisatie Grebbeberg

Tweede Wereldoorlog

Eigenlijk al opgegeven als verdedigingswerk, zette het Nederlandse leger de linie in de Tweede Wereldoorlog toch nog een laatste keer in. Na de nederlaag bij de Grebbeberg op 14 mei 1940 verdween de linie langzamerhand onder een laag groen. Inmiddels is de voormalige verdedigingslinie aangewezen als rijksmonument, zijn een groot aantal verdedigingswerken weer zichtbaar gemaakt en borgt een provinciaal inpassingsplan de cultuurhistorische en landschappelijke waarden.

 

Foto: Soldaten tijdens mobilisatie Grebbeberg (beeld: Nationaal bevrijdingsmuseum)

Meer dan 60 kilometer militair erfgoed in de Gelderse Vallei

De 60 kilometer lange Grebbelinie loopt van de Neder-Rijn bij Rhenen tot het Eemmeer bij Spakenburg en doorkruist een gebied dat is ingeklemd door de stuwwallen van de Utrechtse heuvelrug en de Veluwe. Bestuurlijk gezien doorkruist het 2 provinciën en 12 gemeenten. 

Grootste aaneengesloten openluchtmuseum over de landsverdediging van Nederland

Militaire geschiedenis, natuur en toerisme komen nu samen in de Grebbelinie. Het Grebbeliniepad, gerealiseerd in 2010, voert de wandelaar langs de belangrijkste werken van de voormalige verdedigingslinie en het omringende natuurschoon. In juli 2017 is het bezoekerscentrum geopend in het Fort aan de Buursteeg, waar onder meer een expositie over de Grebbelinie te zien is.

De Grebbelinie als rijksmonument

Op 18 april 2011 kreeg de Grebbelinie - de Grebbeliniekade met keerkades en de daaraan gekoppelde gebouwde werken, zoals forten, schansen, kazematten en sluizen - de status van rijksmonument, vanwege de unieke staalkaart van verdedigingswerken.

Beeldkwaliteitsplan

De relatief open inundatiezijde en de meer beschutte verdedigingszijde bepalen voor een groot deel het zicht op en vanaf de Grebbelinie. Naast de als monument aangewezen elementen is dit omringende gebied dan ook wezenlijk voor de herkenbaarheid en beleving van de linie. Om ook deze waarden te borgen hebben de betrokken gemeenten een beeldkwaliteitsplan opgesteld, dat handvatten aanreikt en regels stelt ten aanzien van bebouwing en beplanting.